سيد محمد على ايازى
103
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
شرح دهد ، اما معلوم نيست كه چرا در كتاب موجود نيست . آيا ابن النديم به دلايلى حذف نموده ، يا كاتبان حذف كردهاند يا در اثر حوادث از اين نسخهها حذف شده است . با اين يادآورى كه ابن النديم درباره ترتيب نزول قرآن ، مصحف ابى بن كعب ، عبد اللّه بن مسعود سخن مىگويد ، با تفصيل به شمارش سورهها و ترتيب آنها مىپردازد ، و در اين نسخهها كاملا موجود است « 1 » ، اما چرا نسبت به مصحف امام چنين شده و اين قسمت نيست ، معلوم نيست . به اين جهت نقل و گزارش مقاتل ، ابن واضح و صاحب مبانى در مورد مصحف امام جاى ترديد و از نظر رجالى و تاريخى غير قابل اعتماد است . 2 - در مورد گزارش مقاتل ، مشكل ديگرى وجود دارد . ترتيب مصحف امام از مقاتل به نقل از شهرستانى در تفسير مفاتيح الاسرار است ، در حالى كه در تفسير مقاتل - كه هم اكنون توسط عبد اللّه شحاته يكى از محققين مصرى تحقيق شده ، - مطلبى درباره مصحف امام و ترتيب آن نيامده و معلوم نيست چرا در اين نسخه نيست و شهرستانى ( م 548 ) از كجا اين گزارش را تهيه كرده است . و انگهى شهرستانى دو ترتيب ديگر به جز ترتيب مصحف ابن عباس ، ابى بن كعب و ابن مسعود نقل مىكند ، يكى مصحف امام صادق و يكى محمد بن خالد برقى از شاگردان امام كاظم و رضا عليه السّلام كه اين دو ترتيب در برخى موارد با نقل مقاتل سازگار و در برخى موارد متباين است ، خصوصا كه شهرستانى در هنگام نقل تصريح مىكند من اين ترتيبها را يافتهام ، اما صحت آنها را به عهده نمىگيرم . « 2 »
--> ( 1 ) - نك : كتاب الفهرست / 28 - 30 . ( 2 ) - مفاتيح الاسرار ، ج 1 / 127 .